شیرمحمد اسفندار

استاد شیرمحمد اسپندار  " تنها نوازنده " دو نلی" در کشور در سال 1310 در شهر "بمپور" سیستان و بلوچستان دیده به جهان گشود. وی از نوجوانی به نواختن نی علاقه زیادی داشت و از 10 سالگی فراگیری ساز "نل" (نوعی نی) را آغاز کرد.
اسپندار در سفری که به "کراچی و سند" رفته بود، "دونلی" یا "جفت نی" را نزد استاد خود "جمال شاه" که از دونلی زنان مشهور زمان خود بود، فراگرفت. با استعدادی که داشت در نخستین مسابقه دونلی نوازی که شرکت کرد، توانست مقام نخست رقابت ها را کسب کند

اکنون استاد "شیرمحمد اسپندار" مشهورترین "دو نلی" نواز ایران و جهان است که اجراهای مختلف در جشنواره ها و فستیوال های بزرگ توانست وی را به عنوان یکی از نوازندگانی که سازی غیرمعمول را با توانایی غیرقابل وصف اجرا می کند، به جهانیان بشناساند.
مردی كه فقر سالیان جوانی و كودكی گردی از اندوه را بر چهره اش نشانده. او هنوز هم نمی داند كه سن واقعیش چقدر است. چون شناسنامه اش را به موقع نگرفته اند. شیرمحمد ترجیح می دهد كه به جای حرف زدن دونلی بنوازد. معتقد است كه با این ساز بهتر می تواند بگوید. این آدم كه یكی از افتخارات موسیقی ایران به شمار می رود. شیرمحمد نوازنده ای است كه باورش می كنیم و به عنوان نماینده یك گوشه دورافتاده از سرزمین به رسمیت می شناسیم.
شیرمحمد در سنین کودکی به دلایل مختلف راهی پاكستان می شود. ظاهراً رفته بوده آنجا تا كار كند. به هرحال دست تقدیر او را با نوازنده ای نی نواز آشنا می كند. آن نوازنده هم عشق نی را به جان او می اندازد و شروع می كند به یادگرفتن. شیرمحمد یكی از ستاره های درخشان هر جشنواره داخلی و خارجی است. هیچ رادیوی خارجی را نمی توان نام برد كه سعادت پخش یكی دو ساعت از هنر این نوازنده شهیر را نداشته باشد.
چقدر دل انگیز است وقتی كه آن پارچه مخصوص «كمر صحبت» را به پاهایش می بندد و كلاه كوچكش را جابه جا می كند و آماده می شود برای نواختن. روایتی كه در نوع نواختن او وجود دارد ما را به دنیای شن های روان و هوهوی باد دعوت می كند. سیروسلوكی كه اسپندار با سازش طی می كند هیچ تنهایی را بر نمی تابد. تمام تصاویر ریز و درشت قافله شترها و ساربانان گردآلود، قافله های اجدادی، روح یك ملت نازنین، همگی و همگی در نوای ساز او حضور دارند. شیرمحمد گویی از عمق تاریخ سرزمین اش می آید. امیدوار، پابرجا و دست های همیشه پینه بسته.
اسپندار از همان دوران جوانی یك رفیق صمیمی پیدا می كند كه همواره همراه اوست. بله. سازش. خودش در جایی گفته: «دونلی یعنی شیرمحمد.» معنای این حرف آن است كه مشكل بودن یادگیری این ساز پذیرش هیچ شاگردی را ممكن نمی سازد. دونلی سازی است كه فقط شیرمحمد می تواند بنوازدش و بس. ای كاش این گونه نبود. ای كاش دونلی با شیرمحمد تمام نمی شد و اصلا ً ای كاش شیرمحمد هیچ وقت تمام نمی شد. به نظر می رسد آدمی با این وسعت جهانی و آن كهولت سن دیگر نباید بیل بزند. شیرمحمد پیر است گرچه همواره روایت های تازه و بكری از سازش می شنویم اما طبیعت خشن منطقه و یك عمر كار طاقت فرسا به هرحال كار خودش را می كند. ای كاش تدبیری اندیشیده می شد كه او فقط و فقط بنوازد.
استاد برای شرکت در جشنواره ها و اجرای برنامه به کشورهای مختلفی از جمله "کلمبیا، اکوادور، پاناما، ایتالیا و فرانسه سفر کرده و یگانه زمانه خویش در نواختن "دو نلی" است .وی درجه دکترای افتخاری خود را از دست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی وقت دریافت کرد و آثار متعددی از خود به یادگار گذاشته است.استاد اسپندار اکنون در شهرستان ایرانشهر (325 کیلومتری جنوب زاهدان) ساکن است و 88سال سن دارد.

نوشته شده در تاریخ شنبه 30 بهمن 1389    | توسط: محمد نور اربابی    |    |
نظرات()